Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Opolu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 października 2023 r.

Sąd Rejonowy w Opolu I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Aleksandra Ciąglewicz-Miśta Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agnieszka Grzesiak

po rozpoznaniu na rozprawie 28 września 2023 r. w O.

sprawy z powództwa Zakładu (...) Sp. z o.o. w O.

przeciwko P. J.

o zapłatę

zasądza od pozwanego P. J. na rzecz powoda Zakładu (...) Sp. z o.o. w O. kwotę 26 512,62 zł (dwadzieścia sześć tysięcy pięćset dwanaście złotych i 52/100) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie:

- od kwoty 17 677,86 zł od dnia 5 października 2023 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 8834,76 zł od dnia 17 stycznia 2023 r. do dnia zapłaty;

w zakresie pozostałych odsetek powództwo oddala;

zasądza od pozwanego P. J. na rzecz powoda Zakładu (...) Sp. z o.o. w O. kwotę 4943 zł (cztery tysiące dziewięćset czterdzieści trzy złote) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, w tym kwotę 3600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.

I C 820/22

UZASADNIENIE

Pozwem z 30 grudnia 2022 r. Zakład (...) sp. z o.o. w O. domagał się zasądzenia od pozwanego P. J. kwoty 26 512,62 zł tytułem zwrotu nienależnie wypłaconego wynagrodzenia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 5 października 2022 r. do dnia zapłaty. Dodatkowo wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wskazano, że w okresie od 1 stycznia 2018 roku do 10 marca 2021 r. pozwany jako członek Rady Nadzorczej Zakładu (...) sp. z o.o. w O. otrzymywał wynagrodzenie w wysokości jednokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Łącznie za okres od 1 stycznia 2018 roku do 10 marca 2021 roku pozwany otrzymał tytułem wynagrodzenia kwotę o 26 512,62 zł brutto wyższą niż należna, co stanowi jego bezpodstawne wzbogacenie. Dalej wyjaśniono, że do powoda, jako spółki, której jedynym wspólnikiem jest gmina M. O., mają zastosowanie przepisy ustawy z 9 czerwca 2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami (zwana dalej: „Ustawą o kształtowaniu wynagrodzeń”). Zgodnie jej zapisami wynagrodzenie członków organu nadzorczego powoda było uzależnione od podstawy wymiaru, którą stanowiła wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale roku poprzedniego, ogłoszone przez Prezesa GUS. Jednak na lata 2018, 2019, 2020 i 2021 r. weszły w życie ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na dany rok (zwane dalej: „ustawami okołobudżetowymi”), które zmieniły definicję podstawy wymiaru z Ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń, odwołując się każdorazowo do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale 2016 r. Powód podał, że w latach 2018, 2019, 2020 i 2021 wynagrodzenie pozwanego jako członka Rady Nadzorczej powoda było obliczane i wypłacane przy zastosowaniu podstawy wymiaru bez uwzględnienia zmian wynikających z ustaw okołobudżetowych, tj. według podstaw wymiaru kolejno: 4739,51 zł, 5071,25 zł, 5367,71 zł oraz 5655,43 zł. Tymczasem wysokość tego wynagrodzenia winna zostać ustalona przy zastosowaniu ustalonej w ustawach okołobudżetowych, obowiązującej na lata 2018, 2019, 2020 i 2021 wysokości podstawy wymiaru w kwocie 4403,78 zł. W związku z faktem pobrania przez pozwanego zawyżonego wynagrodzenia z tytułu zasiadania w Radzie Nadzorczej powód wystosował do pozwanego wezwanie do zapłaty, które pozostało bezskuteczne. Zdaniem powoda nie doszło do przedawnienia roszczeń, bowiem przedawnienie następuje w oparciu o ar. 118 kc. Wskazano, że świadczenie nienależne nie może być świadczeniem okresowym, gdyż nie wynika z porozumienia stron do spełnienia świadczenia. Nadto dodano, iż pozwany powinien był mieć świadomość, że wypłacane wynagrodzenie jest wypłacane w wysokości nienależnej. Argumentowano, iż wymagane i oceniane wzorce zachowań zależne są od np. wykonywanego zawodu i pełnionej funkcji, a wyższy stopień należytej staranności jest wymagany w przypadku osób, od których w związku z ich działalnością zawodową wymaga się większej znajomości np. przepisów, procedur organizacyjnych czy finansowych. Powód wskazywał, iż decydująca w przypadku pozwanego powinna być nie sama świadomość nienależności świadczenia, a powinność jej posiadania.

W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu.

Pozwany kwestionował aby powódka wypłaciła pozwanemu kwotę w wysokości 26 512,62 zł tytułem zawyżonego wynagrodzenia za pełnienie funkcji członka Rady Nadzorczej, a także by kwota ta stanowiła nienależne świadczenie. Nie zgodził również z tym, że do obliczenia wysokości wynagrodzenia pozwanego zastosowanie miały mieć ustawy okołobudżetowe.

Pozwany kwestionował, że kwota wskazana PIT-11 była równoznaczna z wysokością rocznego wynagrodzenia otrzymanego przez pozwanego z tytułu pełnienia funkcji członka Rady Nadzorczej powoda. Zarzucał sprzeczne wyliczenia żądanej kwoty rzekomo nienależnie pobranego wynagrodzenia w wezwaniach z sierpnia i grudnia 2022 r. Kwestionował także zasadność dochodzenia części składowej żądanej kwoty w postaci należności publiczno-prawnych takich jak zaliczki na podatek dochodowy czy składki na ubezpieczenia społeczne. Zarzucał dowolność wyliczenia dochodzonej pozwem kwoty. Pozwany nadto zarzucał, że z pozwu nie wynika jednoznacznie jakiego konkretnie okresu dotyczy żądanie. Zdaniem pozwanego powód nie wykazał, że wynagrodzenie wypłacone pozwanemu z tytułu pełnienia funkcji członka Rady Nadzorczej było niezgodne z art. 10 w/w ustawy, tj. że jego wysokość przekraczała iloczyn podstawy wymiaru oraz mnożnika. Pozwany kwestionował datę początkową naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia. Pozwany – z ostrożności – wskazywał, iż otrzymane wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji członka Rady Nadzorczej w Zakładzie (...) Sp. z o.o. zostało w całości przez niego wydane na bieżące potrzeby. Pozwany podniósł także zarzut przedawnienia co do całości żądania objętego pozwem, wskazując że świadczenie - wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji członka Rady Nadzorczej jest świadczeniem okresowym.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Zakład (...) sp. z o.o. w O., jest spółką komunalną, której jedynym wspólnikiem jest Gmina M. O..

dowód: odpis pełny KRS – k. 17-22

P. J. był członkiem Rady Nadzorczej Zakładu (...) sp. z o.o. w O. od 20 czerwca 2016 r. do 10 marca 2021 r.

dowód: uchwała nr 16/2016 z 20 czerwca 2016 r. – k. 23, 143

uchwała nr 18/2019 z 18 czerwca 2019 r. – k. 24, 144

uchwała nr 1/2021 z 10 marca 2021 r. – k. 25, 145

odpis pełny KRS – k. 17-22

W okresie od 1 stycznia 2018 roku do 10 marca 2021 r. członkowi Rady Nadzorczej Zakładu (...) Sp. z o.o. w O. przysługiwało wynagrodzenie miesięczne w wysokości jednokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Kwestię wskazanego wynagrodzenia regulowała uchwała nr 14/2017 Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Zakładu (...) Sp. z o.o. w O. z dnia 13 czerwca 2017 r. w prawie zasad kształtowania wynagrodzeń członków Rady Nadzorczej, podjęta na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 1 i art. 10 Ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń.

dowód: uchwała nr 14/2017 z 13 czerwca 2017 r. – k. 26, 142

Zgodnie z obwieszczeniami Prezesa GUS, przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale:

- 2016 r. wynosiło 4403,78 zł,

- 2017 r. wynosiło 4739,51 zł,

- 2018 r. wynosiło 5071,25 zł,

- 2019 r. wynosiło 5367,71 zł.,

- 2020 r. wynosiło 5655,43 zł.

dowód: akty prawa powszechnie obowiązującego – obwieszczenia

Prezesa GUS. – k. 27-31

W 2018 r. P. J. jako członek Rady Nadzorczej Zakładu (...) Sp. z o.o. w O. otrzymywał miesięczne wynagrodzenie w kwocie 4739,51 zł brutto miesięcznie. Łącznie za 2018 rok otrzymał wynagrodzenie w wysokości 56 874,12 zł brutto.

W 2019 r. P. J. jako członek Rady Nadzorczej Zakładu (...) Sp. z o.o. w O. otrzymywał miesięczne wynagrodzenie w kwocie 5071,25 zł brutto miesięcznie. Łącznie za 2019 rok otrzymał wynagrodzenie w wysokości 60 855 zł brutto.

W 2020 r. P. J. jako członek Rady Nadzorczej Zakładu (...) Sp. z o.o. w O. otrzymywał miesięczne wynagrodzenie w kwocie 5367,71 zł brutto miesięcznie. Łącznie za 2020 rok otrzymał wynagrodzenie w wysokości 64 412,52 zł brutto.

W styczniu i lutym 2021 r. P. J. jako członek Rady Nadzorczej Zakładu (...) Sp. z o.o. w O. otrzymał wynagrodzenie w kwotach po 5655,43 zł brutto. W marcu 2021 r. otrzymał wynagrodzenie w kwocie 1824,33 zł brutto. Łącznie za 2021 rok (od stycznia do marca) otrzymał wynagrodzenie w wysokości 13 135,19 zł brutto.

P. J. jako członek Rady Nadzorczej Zakładu (...) Sp. z o.o. w O. powinien był otrzymać wynagrodzenie:

- za 2018 r. – 52 845,36 zł,

- za 2019 r. – 52 845,36 zł,

- za 2020 r. – 52 845,36 zł,

- za 2021 r. – 10 228,13 zł.

Za okres od 1 stycznia 2018 r. do 10 marca 2021 r. P. J. wypłacono 17 677,86 zł netto/26 512,62 zł brutto tytułem zawyżonego, nienależnego wynagrodzenia.

W skład wynagrodzenia brutto wchodziła zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych, a także składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.

dowód: potwierdzenia przelewów – k. 102-140

wyliczenie zwrotu wynagrodzenia – k. 101, 149, 152,

deklaracje PIT-11 – k. 153-163

lista płac – k. 173-211

W związku z pobraniem przez pozwanego nienależnie pobranego wynagrodzenia z tytułu zasiadania w Radzie Nadzorczej w okresie od 1 stycznia 2018 do dnia 10 marca 2021 r., powód 31 sierpnia 2022 r. wystosował do pozwanego wezwanie do zapłaty, wyznaczając 14-dniowy termin zapłaty kwoty 17 677,86 zł, jako kwoty wynagrodzenia netto. Wezwanie wróciło do nadawcy niepodjęte 23 września 2022 r. Natomiast termin odbioru przesyłki w ramach dwukrotnej awizacji upływał 20 września. 2022 r.

Następnie, pismem z 15 grudnia 2022 r. powód wystosował do pozwanego kolejne wezwanie do zapłaty – w terminie 14 dni – z tytułu nienależnie pobranego wynagrodzenia członka Rady Nadzorczej w latach 2018 – 2021, tym razem kwoty 26 512,62 zł jako kwoty wynagrodzenia brutto. Wezwanie to pozwany odebrał 2 stycznia 2023 r.

dowód: wezwanie do zapłaty z 31.08.2022 r. z potwierdzeniem nadania i zwrotu przesyłki do nadawcy – k. 148 – 150,

wezwanie z 15.12.2022 r. – k. 151-151,

przesłuchanie w charakterze powoda P. S. – e-protokół z 11 maja 2023 r. – k. 96, nagranie – k. 98

przesłuchanie pozwanego P. J. – e-protokół z 11.

05.2023 r. – k. 97, nagranie – k. 98,

data otrzymania wezwania 02.01.2023 r. – fakt podany przez

pozwanego w odpowiedzi na pozew

Pozwany nie uregulował kwoty objętej wezwaniem.

okoliczność bezsporna

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo podlegało uwzględnieniu.

Powód swoje roszczenie wywodził z art. 410 § 1 i 2 kc, domagając się zwrotu od pozwanego kwot pobranych z tytułu wynagrodzenia za okres od 1 stycznia 2018 r. do 10 marca 2021 r. za piastowanie funkcji członka Rady Nadzorczej w powodowej spółce, jako świadczenia nienależnego. Powód wskazywał, że świadczenie wypłacane było w zawyżonej wysokości.

Spór dotyczył przede wszystkim znaczenia prawnego przesłanek zgłoszonego roszczenia.

W odniesieniu do materiału dowodowego zaoferowanego przez strony sąd wskazuje, iż uznał go za w pełni wiarygodny i posiadający moc dowodową. Wobec kwestionowania przez pełnomocnika pozwanego dowodów z kopii dokumentów przedkładanych przez stronę powodową, pełnomocnik powoda przedłożył kserokopie dokumentów poświadczone za zgodność z oryginałem. Zastosowanie w takiej sytuacji znalazł art. 129 § 2 kpc. Sąd przyjął w całości te dowody za podstawę ustaleń, mając na względzie, że treść tych dowodów była spójna, logiczna i przekonująca, nie ujawniły się żadne okoliczności podważające w jakiejkolwiek części ich wiarygodność lub moc dowodową, a nadto strona pozwana nie zaprzeczyła skutecznie w żadnym zakresie okolicznościom przedstawionym przez powoda. Uzupełniająco za podstawę ustaleń sąd przyjął dowody osobowe w postaci przesłuchania pozwanego stron.

Podkreślić należy, że wbrew zarzutom pozwanego, strona powodowa w zakresie przedstawiania materiału dowodowego nie naruszyła w żadnym stopniu zasady prekluzji. Konieczność bowiem przedstawienia dokumentacji potwierdzonej za zgodność powstała w reakcji na zakwestionowanie wiarygodności przedłożonych kopii dokumentów przez pozwanego (które nota bene także mogło zostać uznane za sprekludowane, skoro nie zostało wyrażone w odpowiedzi na pozew, a dopiero na rozprawie). Ponadto pewne okoliczności związane z gromadzeniem materiału dowodowego i oceną sprawy w czasie jej przebiegu wymagały także inicjatywy sądu w uzyskaniu pewności sądu co prawidłowości podjętych ocen (np. wezwanie o tzw. „paski płac” celem pewności, że w skład wynagrodzenia pozwanego nie wchodziły inne, niż daniny publiczne i składki społeczne, składniki niepodlegające zwrotowi). Powyższe uprawniało i zobowiązywało sąd – wobec obowiązku rzetelnego prowadzenia postępowania – do zgromadzenia dodatkowego materiału dowodowego umożliwiającego ocenę wiarygodności przedstawionych przez strony dowodów. Ponadto, zgodnie z art. 205 ¹² § 2 kpc, strona może przytaczać twierdzenia i dowody na ich poparcie aż do momentu zamknięcia rozprawy. Skoro sąd przed zamknięciem rozprawy dopuścił złożenie dodatkowych wniosków dowodowych, to strony mogły to uczynić. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z 18 listopada 2015 r. [ III CZP 69/15], bez względu na toczącą się w doktrynie dyskusję dotyczącą pojmowania oraz znaczenia prawdy w prawie procesowym cywilnym, nie może być wątpliwości, że jest ona podstawowym celem postępowania sądowego, które w każdym wypadku polega na weryfikacji faktycznoprawnej trafności i zasadności roszczenia (żądania) przedstawionego pod osąd. Współczesny ustawodawca uznał, że tego celu – mającego mocne, aksjomatyczne uzasadnienie aksjologiczne – nie trzeba kodyfikować; wynika on z podstawowych, pierwotnych funkcji sądów jako organów wymiaru sprawiedliwości oraz całokształtu systemu ustroju sądów, skonstruowanego w taki sposób, aby wydawane wyroki były oparte na faktach i prawie. Idea prawdy w procesie nie ma charakteru bezwzględnego, gdyż z jednej strony podlega ogólnym regułom poznania naukowego, a z drugiej jest ograniczana lub korygowana funkcjonowaniem innych ważnych zasad procesowych. Strony i sąd dysponują jednak narzędziami procesowymi, które mimo tych ograniczeń pozwalają – stosownie do okoliczności sprawy – na ustalenie prawdy lub na maksymalne zbliżenie się do niej.

Wobec powyższego, dla prawidłowej oceny materiału dowodowego było konieczne zainspirowanie stron do złożenia ewentualnych dodatkowych dowodów, poza załączonymi do pierwszych pism procesowych w sprawie.

Odnosząc się do meritum sprawy, bezsporne pomiędzy stronami pozostawało, że pozwany w okresie (co najmniej) od 1 stycznia 2018 r. do 10 marca 2021 r. pełnił funkcję członka rady nadzorczej w powodowej spółce. Nie ulegało także wątpliwości, że P. J. otrzymywał za pełnioną funkcję wynagrodzenie, co regulowała uchwała zgromadzenia ogólnego spółki wydana na podstawie Ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń. Kwestią sporną pozostawało, czy wypłacone pozwanego wynagrodzenie w całości mu się należało, czy też było wypłacone w zawyżonej wysokości.

Sąd przyznaje rację stronie powodowej, iż ujawnione w sprawie okoliczności nakazują przyjęcie, że zostały spełnione materialnoprawne przesłanki roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia.

Zgodnie z art. 410 § 2 kc świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. Stosownie do art. 410 § 1 kc, do świadczenia nienależnego stosuje się odpowiednio przepisy art. 405–409 kc dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia. I tak, zgodnie z art. 405 kc, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby nie było to możliwe, do zwrotu jej wartości. Stosownie do art. 409 kc obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.

Jako, że jedynym wspólnikiem Zakładu (...) sp. z o.o. w O. jest Gmina M., do powoda mają zastosowanie postanowienia ustawy z dnia 9 czerwca 2016 roku o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami (t.j.: Dz.U.2020.1907 z 29.10.2020 r. – Ustawa o kształtowaniu wynagrodzeń, która weszła w życie w dniu 9 września 2016 roku. Ustawa ta reguluje sposób wykonywania uprawnień z akcji lub udziałów przysługujących m.in. komunalnym osobom prawnym, w zakresie kształtowania wynagrodzeń członków organów zarządzających i organów nadzorczych, a także wybranych postanowień umów zawieranych z członkami organów zarządzających (art. l ust. 1 pkt 4, art. 1 ust. 3 pkt 4 Ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń).

W myśl postanowień art. 2 ust. l i 2 pkt 1 Ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń, podmiot uprawniony do wykonywania praw udziałowych jest obowiązany podejmować działania mające na celu ukształtowanie i stosowanie w spółce zasad wynagradzania członków organu zarządzającego i członków organu nadzorczego określonych ustawą, a wykonanie tego obowiązku polega w szczególności na doprowadzeniu do głosowania przez walne zgromadzenie spółki projektów uchwał w sprawie zasad kształtowania wynagrodzeń członków organu zarządzającego i członków organu nadzorczego spółki zgodnie z ustawą oraz oddania głosów za ich uchwaleniem.

Wysokość wynagrodzenia miesięcznego członków organu nadzorczego w spółkach podlegających regulacjom Ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń, określa art. 10 ustawy, zgodnie z którym projekt uchwały w sprawie zasad kształtowania wynagrodzeń członków organu nadzorczego, o którym mowa w art. 2 ust. 2 pkt 1, określa wysokość wynagrodzenia miesięcznego członków organu nadzorczego w wysokości nieprzekraczającej iloczynu podstawy wymiaru oraz mnożnika wynoszącego od 0,5 do 2,75 w zależności od skali działalności spółki.

Na podstawie m.in. postanowień art. 2 ust. 2 pkt 1 oraz art. 10 Ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń, w wykonaniu obowiązków nałożonych przez ustawodawcę w rzeczonej ustawie, 13 czerwca 2017 r. Zwyczajne Zgromadzenie Wspólników Zakładu (...) sp. z o.o. w O. podjęło uchwałę nr 14/2017 w sprawie zasad kształtowania wynagrodzeń członków Rady Nadzorczej. W przypadku powodowej spółki, w uchwale tej wynagrodzenie dla członka Rady Nadzorczej zostało określone jako 1,0 (słownie: jednokrotność) przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

We wskazanej uchwale ustalone wynagrodzenie członków Rady Nadzorczej powodowej spółki odnosiło się do ustawowej definicji podstawy wymiaru zawartej w art. 1 ust. 3 pkt 11 Ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń określającej podstawę wymiaru jako wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Podkreślić należy, że ustawy okołobudżetowe:

- ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2018 r., obowiązująca od 1 stycznia 2018 r.,

- ustawa z dnia 9 listopada 2018 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2019, obowiązująca od 1 stycznia 2019 r.,

- ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2020, obowiązująca od 1 stycznia 2020 r.

- ustawa z dnia 19 listopada 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021, obowiązując od 1 stycznia 2021 r.,

dokonały zmiany definicji podstawy wymiaru określonej w art. 1 ust. 3 pkt 11 Ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń. Ustawy te określały, że w latach 2018, 2019, 2020 i 2021 podstawę wymiaru, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 11 Ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń, stanowiło przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale 2016 r.

Wobec tego, zgodnie z wykładnią systemową, weryfikacji podlegały uchwały podejmowane przez stronę powodową.

Wyjaśnić należy, że wykładnia systemowa polega na ustalaniu znaczenia tekstów prawnych ze względu na kontekst systemowy, a więc inne normy prawne tworzące system, do którego należy wyinterpretowana norma. Dyrektywa ta zakłada, że ustalenie znaczenia tekstu prawnego ma uwzględniać zasady prawa/danej gałęzi prawa, a ponadto wymaga, by przepisy prawne powinny być interpretowane z zachowaniem zasady hierarchiczności aktów prawnych. Ponadto wymaga, by interpretacja przepisów prawnych prowadziła do rekonstrukcji norm sprzecznych z innymi normami.

Nie ulega wątpliwości, że uchwała powoda w sprawie zasad kształtowania wynagrodzeń członków Rady Nadzorczej była podjęta na podstawie Ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń i w wykonaniu jej norm. Skoro ustawy okołobudżetowe, normami bezwzględnie obowiązującymi dokonały zmiany podstawy wymiaru, na podstawie której ustalana była wysokość wynagrodzeń członków organów zarządzających podmiotów objętych zapisami Ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń, to miało to również skutek dla aktów wykonawczych do tej ustawy.

Co istotne, w omawianej kwestii zarówno Ustawa o kształtowaniu wynagrodzeń, jak i ustawy okołobudżetowe zawierają normy o charakterze bezwzględnie obowiązującym. Oznacza to, że normy te nie mogą zostać zmienione lub pominięte nawet za zgodną wolą stron umowy, której one dotyczą. Przepisy bezwzględnie obowiązujące mają zastosowanie do wszelkich stosunków zobowiązaniowych, bez względu na ich znajomość lub nie przez strony tego stosunku zobowiązaniowego, o czym stanowi art. 56 kc.

Podsumowując, biorąc pod uwagę powyższe, treść postanowień ustaw okołobudżetowych, przesądza o tym, iż „podstawa wymiaru" określona w ich przepisach na poszczególne lata, zdefiniowana jako przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale 2016 r. winna być stosowana bez wyjątku przez wszystkie podmioty objęte zakresem Ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń, w jej art. l ust. 2, a zatem i przez powoda.

Z tego względu podstawę wymiaru w powodowej spółce w latach 2018-2021 stanowić winna kwota 4403,78 zł, jako wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale 2016 r. i kwotę tę należy odnosić do wynagrodzenia pozwanego za lata 2018-2021, w których to sprawował funkcję członka Rady Nadzorczej.

W związku z faktem otrzymania przez pozwanego zawyżonego wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji członka Rady Nadzorczej w spółce, powód zasadnie dochodził różnicy pomiędzy wypłaconą w spornym okresie kwotą, a kwotą należną. Łącznie różnica ta wynosiła 26 512,62 zł. Wobec tego powództwo podlegało uwzględnieniu w całości. Należało zasądzić od pozwanego na rzecz powoda zwrot tej kwoty tytułem bezpodstawnego wzbogacenia.

Dodać należy, że wysokość świadczenia podlegającego zwrotowi obliczać należy w wysokości brutto (wraz z daninami publicznymi). W stosunkach trójstronnych (powód i pozwany oraz ZUS lub US) należy odróżnić przysporzenie (zapłatę) od świadczenia. To ostatnie wynika ze stosunku będącego podstawą prawną przysporzenia. Decyduje nie to, kto płacił i kto walutę otrzymał, lecz czyim kosztem i na czyją rzecz na stąpiło świadczenie. Uwzględniając przepisy, które regulują obowiązek odprowadzania przez płatnika składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i zdrowotne oraz zaliczek na podatek dochodowy (art. 66 ust. 1 pkt 35 i art. 85 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych; art. 6 ust. 1 pkt 22, art. 9 ust. 9 i art. 16 ust. 9 pkt 12 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych; art. 3 ust. 1 i art. 13 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych), należy dojść do wniosku, że oba świadczenia zostały spełnione kosztem powoda na korzyść pozwanego [ zob. też wyrok SN z 12 marca 2009 r., V CSK 371/08, system informacji prawnej Lex nr 619670, wyrok SN z dnia 24 stycznia 2013 r., V CSK 63/12, system informacji prawnej Lex nr 1293850, wyrok SN z 10 marca 2016 r., III CSK 199/15, system informacji prawnej Lex nr 2026128] . Z tego względu należność z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia na rzecz P. J. powinna zostać ustalona w wysokości brutto.

Nie zasługiwał na uwzględnienie podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczenia. Nie można uznać, że wypłacane świadczenie pozostawało z działalnością gospodarczą powoda, co uzasadniałoby trzyletni okres przedawnienia. W ocenie sądu rola członka rady nadzorczej spółki prawa handlowego łączy się z zadaniami dotyczącymi prowadzenia przedsiębiorstwa, co wyklucza, by roszczenie o zwrot wynagrodzenia jemu wypłaconego związane było z działalnością gospodarczą powodowej spółki i jako takie podlegało trzyletniemu terminowi przedawnienia. Za czynności związane z działalnością gospodarczą należy uznać działania pozostające w normalnym, funkcjonalnym związku z przedmiotem działalności danego podmiotu [ wyrok SN z dnia 6 czerwca 2012 r., III CSK 282/11,system informacji prawnej Lex nr 1212813, wyrok SN z dnia 14 listopada 2013 r., II CSK 104/13, system informacji prawnej nr (...) i powołane tam orzecznictwo]. Oceniany stosunek cywilnoprawny między powodową spółką a pozwanym o zwrot wynagrodzenia za pełnienie funkcji członka rady nadzorczej nie pozostaje, zdaniem sądu, w związku z prowadzeniem przez stronę powodową działalności gospodarczej, choć pozostaje w związku z prowadzeniem jej przedsiębiorstwa. Dlatego dla kwalifikacji roszczenia jako związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 118 kc nie ma znaczenia prawny charakter leżącego u jego podstaw zdarzenia (także dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia), lecz jego związek z działalnością gospodarczą, którego w niniejszej sprawie brak.

Nie może też roszczenie związane z pełnieniem funkcji członka rady nadzorczej spółki zostać uznane za wynikające ze stosunku pracy (roszczenie pracownicze). Pozwany był członkiem Rady Nadzorczej powoda na podstawie stosunku korporacyjnego wynikającego z podjętej przez spółkę uchwały, a nie na podstawie umowy o pracę.

Świadczenie nienależne nie posiada również charakteru okresowego. W sytuacji dochodzenia zwrotu nienależnego świadczenia, przedmiotem żądania jest spełnienie świadczenia polegającego na zwrocie w naturze spełnionego świadczenia nienależnego, względnie jego wartości (art. 410 § 1 kc w zw. z art. 405 kc); jest to odrębna, pozaumowna podstawa świadczenia. Podkreślić należy, że wypłata na rzecz pozwanego kwoty wyższej od należnego wynagrodzenia nie stanowiła wynagrodzenia, bo żeby spełnione świadczenie miało taki status, musi mieścić się w granicach wyznaczonych stosunkiem korporacyjnym/uchwałą – musi być świadczeniem spełnionym na jej podstawie. Świadczenie polegające na zwrocie nienależytego świadczenia nie jest samo w sobie świadczeniem okresowym, ponieważ jest świadczeniem jednorazowym, którego obowiązek spełnienia powstaje z mocy ustawy w warunkach w niej określonych, nie przewiduje zaś ona w tym zakresie żadnego okresowego spełniania świadczeń, lecz jednorazowy zwrot nienależnie spełnionego świadczenia. Aby móc uznać świadczenia za okresowe, musi wystąpić wielość świadczeń spełnianych w pewnych odstępach czasu w ramach określonego stosunku prawnego, pozwalającego na stwierdzenie, że wprawdzie nie sposób ustalić z góry łącznej sumy poszczególnych świadczeń okresowych, co jest głównym rozróżnieniem świadczeń okresowych od jednego świadczenia spełnianego ratami, ale owe świadczenia okresowe spełniane są w ramach jednego, trwałego stosunku prawnego. W sytuacji świadczenia nienależnego z jego istoty wynika, że żadnej takiej podstawy wskazać nie sposób [ np. wyrok SO we Wrocławiu z 15 stycznia 2015 r., II Ca 1695/14, system informacji prawnej Lex nr 1841661].

Z tych przyczyn sąd przyjął dziesięcioletni termin przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia (art. 410 § 2 kc). W związku z tym uznać należało, że dochodzone pozwem roszczenie nie uległo przedawnieniu.

Odnosząc się do zarzutu pozwanego o wygaśnięciu obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia w oparciu o art. 409 kc, należy zwrócić uwagę, że pozwany – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – nie podjął nawet próby procesowego wykazania, że zaistniały przesłanki wygaśnięcia obowiązku zwrotu określone tym przepisem, tj. że P. J. nie jest już wzbogacony, bo w całości wyzbył się świadczenia nienależnego bądź je utracił. Co prawda w przesłuchaniu podniósł, że wydał otrzymane środki na kredyt i utrzymanie studiującej córki, jednak oświadczenia te nie zostały choćby uprawdopodobnione żadnym dokumentem. Trudno jest jednoznacznie przyjąć, że akurat środki ze świadczenia nienależnego zostały w całości zużyte, skoro pozwany w ogóle nie przedstawił żadnej informacji dotyczącej swojej sytuacji majątkowej. W braku podjęcia inicjatywy dowodowej w tym zakresie sąd uznał podniesione okoliczności za nieudowodnione.

Wniosek pozwanego o rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty na podstawie art. 320 kpc nie zasługiwał na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga, że przepis art. 320 kpc uprawnia sąd do rozłożenia na raty zasądzonego świadczenia wyłącznie w „szczególnie uzasadnionych” wypadkach. Jak wskazuje się w doktrynie, okoliczności pozwalające na zakwalifikowanie określonego wypadku jako szczególnie uzasadnionego mogą wynikać głównie ze stanu majątkowego stron, ich sytuacji rodzinnej lub zdrowotnej oraz z doraźnych – stwierdzonych przez sąd – trudności ze spełnieniem świadczenia w terminie wynikającym z treści roszczenia. Chodzi zwłaszcza o wypadki, w których spełnienie zasądzonego świadczenia byłoby dla pozwanego niemożliwe do wykonania albo bardzo utrudnione lub narażałoby jego bądź jego bliskich na niepowetowane szkody [ M. J. w „Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze” Tom I pod red E. E., s. 471]. Zwrócić należy uwagę, że poza zgłoszonym wnioskiem z powołaniem się na trudności w jednorazowym spełnieniu świadczenia pozwany nie zgłosił ani nie wykazał żadnej konkretnej okoliczności, która miałaby uprawdopodobnić zaistnienie wymaganej przesłanki. Z kolei na rozprawie w dniu 28 września 2023 r. strony zgodnie oświadczyły, że w wykonaniu ugody zawartej przed sądem pracy pozwany otrzymał od powoda w kwietniu lub maju tego roku kwotę 75 000 zł. Pozwany nie wykazał, by w wydał otrzymaną kwotę w całości lub znacznej części, nawet nie podnosił takiej kwestii. W związku z tym nie zaszły przesłanki do rozłożenia zasądzonego świadczenia na raty.

Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia jest roszczeniem o charakterze bezterminowym. Zgodnie z art. 455 kc jeśli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony, ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie winno zostać spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do jego spełnienia.

Wezwanie do zapłaty z dnia 31 sierpnia 2022 r. dotyczące kwoty netto nadpłaconego wynagrodzenia, czyli kwoty 17 677,86 zł pozwany mógł odebrać najpóźniej w dniu 20 września 2022 r. (k. 35). Pozwany nie odebrał wezwania, a przesyłka po dwukrotnym awizowaniu powróciła do nadawcy. Tym niemniej wyznaczony tym wezwaniem 14-dniowy termin płatności upływał 4 października, zatem pozwany pozostaje w opóźnieniu w płatności kwoty 17 677,86 zł od dnia następującego po tym dniu, czyli od 5 października 2022 r.

Kolejne wezwanie do zapłaty, tym razem kwoty brutto nienależnie wypłaconego świadczenia, tj. 26 512,62 zł, pozwany odebrał 2 stycznia 2023 r. Biorąc pod uwagę 14 dniowy termin do zapłaty odsetki od tej kwoty należą się od dnia 17 stycznia 2023 r.

Mając na względzie, że powód wygrał sprawę w zasadzie w całości, na podstawie art. 98 § 1 i 3 kpc obciążono pozwanego obowiązkiem zwrotu poniesionych przez powoda kosztów postępowania w łącznej kwocie 4943 zł. Na zasądzoną kwotę składają się: 1326 zł opłata od pozwu, 3600 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz 17 zł opłata od pełnomocnictwa. O odsetkach od tej kwoty orzeczono na podstawie art. 98 § 1 ¹ kpc.