Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Opolu

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 30 grudnia 2022 r. Zakład (...) sp. z o.o. w O. domagał się zasądzenia od pozwanego A. C. kwoty 70 401,97 zł tytułem zwrotu nienależnie wypłaconych świadczeń z tytułu pełnienia przez pozwanego funkcji Prezesa Zarządu Zakładu (...) sp. z o.o. w O. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 27 września 2022 r. do dnia zapłaty. Dodatkowo powód wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, że w okresie od 30 czerwca 2017 r. do 2 marca 2020 r. pozwany jako Prezes Zarządu i na podstawie umów o zarządzanie i świadczenie usług zarządzania na rzecz powodowej spółki, otrzymywał wynagrodzenie w wysokości 3,5 krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Dalej podano, że w związku z rezygnacją z funkcji Prezesa Zarządu w dniu 2 marca 2020 r. pozwany otrzymał również odprawę pieniężną w wysokości trzykrotności części stałej wynagrodzenia wyliczonego w oparciu o podstawę wymiaru liczoną jako przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale roku 2019 r. ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na kwotę 5367,71 zł, co dawało łączną odprawę w kwocie 56 360,97 zł. Natomiast przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale 2016 r. wynosiło 4403,78 zł. Podano, iż w latach 2018, 2019, 2020 i 2021 wynagrodzenie Prezesa Zarządu w Zakładzie (...) sp. z o.o. w O. — podmiocie, w którym wprowadzono i stosuje się zasady wynagradzania określone w Ustawie o kształtowaniu wynagrodzeń, przy każdorazowej (każdorocznej) korekcie wysokości podstawy wymiaru dokonywanej w Ustawie okołobudżetowej obowiązującej na dany rok, wynosiło jednokrotność podstawy wymiaru obliczanej jako przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale 2016 r. Wynagrodzenie pozwanego winno być więc zdaniem powoda wypłacane przy zastosowaniu obowiązującej w latach 2018, 2019, 2020 i 2021 podstawy wymiaru w kwocie 4.403,78 (cztery tysiące czterysta trzy złote 78/100) - ustalonej zgodnie z postanowieniami kolejnych Ustaw Okołobudżetowych, jako przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale 2016 r.

W związku z pobraniem przez pozwanego zawyżonego wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji Prezesa Zarządu w spółce, powód wystosował do pozwanego wezwanie do zapłaty, które pozostało bezskuteczne.

Zdaniem powoda nie doszło do przedawnienia roszczeń, bowiem przedawnienie następuje w oparciu o ar. 118 k.c., tj. w terminie 6-letnim. Wskazano, iż zwrot świadczenia nienależnego nie może być świadczeniem okresowym, gdyż nie wynika z porozumienia stron do spełnienia świadczenia.

Dodano, iż pozwany powinien mieć świadomość, że wynagrodzenie jest wypłacane w wysokości nienależnej. Argumentowano, iż wymagane i oceniane wzorce zachowań zależne są od np. wykonywanego zawodu i pełnionej funkcji, a wyższy stopień należytej staranności jest wymagany w przypadku osób, od których w związku z ich działalnością zawodową wymaga się większej znajomości np. przepisów, procedur organizacyjnych czy finansowych. Decydująca w przypadku pozwanego jest nie sama świadomość nienależności świadczenia, a powinność jej posiadania, jak podkreślał powód.

W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W pierwszej kolejności pozwany podniósł zarzut przedwczesności części roszczenia. Uzasadniając ten zarzut wskazał, że powód wezwaniem do zapłaty datowanym na 15 grudnia 2022 r. wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 70 401,97 zł w terminie 14 dni od doręczenia wezwania, podczas gdy powód wytoczył powództwo w dniu 30 grudnia 2022 r., a więc przed terminem zapłaty wskazanym w wezwaniu do zapłaty. Zarzut przedwczesności dotyczył różnicy między kwotą wezwania do zapłaty z dnia 31 sierpnia 2022 r. oraz 15 grudnia 2022 r. Pozwany podniósł także zarzut braku podstaw do zwrotu wynagrodzenia, przedstawiając argumentację, zgodnie z którą każdorazowo wynagrodzenie ustalane było w oparciu o odpowiednio podjęte uchwały przez Zgromadzenie Wspólników. Zdaniem pozwanego wynagrodzenie zostało wypłacone w wysokości wynikającej z zawartej umowy, która jest ważna, co stanowi w jego ocenie o braku możliwości przypisania temu wynagrodzenia charakteru świadczenia nienależnego czy bezpodstawnego i żądania jego zwrotu. Pozwany przedstawiał argumentację, zgodnie z którą wypłacone mu wynagrodzenie stałe i zmienne, w okresie objętym żądaniem pozwu, a także odprawa, nie przekroczyły regulacji ustawy tzw. „kominowej”, w związku z czym brak jest podstaw do kwestionowania wysokości wypłaconego wynagrodzenia. Pozwany podniósł m.in. także zarzut przedawnienia, wobec upływu 3-letniego terminu, co do części dochodzonego roszczenia. Pozwany podniósł również zarzut wyzbycia się wzbogacenia.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Zakład (...) sp. z o.o. w O., jest spółką komunalną, której jedynym wspólnikiem jest Gmina M. O..

Dowód:

- informacja odpowiadająca odpisowi pełnemu KRS, k. 20v.-25v.;

A. C. był Prezesem Zarządu Zakładu (...) sp. z o.o. w O., w okresie od 21 czerwca 2016 r. do 2 marca 2020 r.

Dowód:

- porozumienie stron o rozwiązaniu umowy o pracę z 28 czerwca 2017 r., k. 30,

- uchwała z 30 czerwca 2017 r. nr (...), k. 31,

- umowa o zarządzanie Spółką z o.o. Zakład (...) w O. z 30 czerwca 2017 r., k. 32-34,

- uchwała z 24 czerwca 2019 r. nr (...), k. 41,

- oświadczenie A. C. z dnia 2 marca 2020 r., k. 42;

W okresie od 30 czerwca 2017 r. do 25 marca 2019 r. Zakład (...) sp. z o.o. w O. i A. C. łączyła umowa o zarządzanie Spółką z o.o. Zakład (...) w O., zaś w okresie od 25 marca 2019 r. do dnia 2 marca 2020 r. umowa o świadczenie usług zarządzania, która została rozwiązana przez A. C. bez wypowiedzenia w dniu 2 marca 2020 r.

Dowód:

- uchwała z 30 czerwca 2017 r. nr (...), k. 31,

- umowa o zarządzanie Spółką z o.o. Zakład (...) w O. z 30 czerwca 2017 r., 32-34,

- uchwała z 25 marca 2019 r. nr (...), k. 35,

- umowa o świadczenie usług zarządzania z 25 marca 2019 r., k. 36-40,

- oświadczenie A. C. z 2 marca 2020 r., k. 42;

W okresie od 30 czerwca 2017 r. do 2 marca 2020 r. A. C. otrzymywał wynagrodzenie, na które składała się Część Stała i Część Zmienna, jako wynagrodzenie uzupełniające za rok obrotowy. Część Stała wynagrodzenia wynosiła miesięcznie 3,5 krotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Część Zmienna wynagrodzenia wynosiła rocznie do 25 % wynagrodzenia Stałego w poprzednim roku obrotowym i była uzależniona od poziomu realizacji celów zarządczych. W okresie od 30 czerwca 2017 roku do 25 marca 2019 roku wynagrodzenie pozwanego było oparte o uchwałę z dnia 13 czerwca 2017 r. nr (...) w sprawie zasad kształtowania wynagrodzeń członków zarządu i umowę o zarządzaniu spółką z 30 czerwca 2017 roku, a w okresie od 25 marca 2019 roku do 2 marca 2020 roku było oparte o uchwałę z dnia 19 lutego 2019 r. nr (...) w sprawie zasad kształtowania wynagrodzeń członków Zarządu i umowę o świadczenie usług zarządzania z 25 marca 2019 roku.

Dowód:

- uchwała z 13 czerwca 2017 r. nr (...), k. 26-27,

- uchwała z 19 lutego 2019 r. nr (...), k. 28-29,

- umowa o zarządzaniu spółką z 30 czerwca 2017 r., k. 32-34,

- umowa o świadczenie usług zarządzania z 25 marca 2019 r. k. 36-40;

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale 2016 r. ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wynosiło 4403,78 zł. W 2017 r. była to kwota 4739,51 zł. W 2018 r. wynosiło 5071,25 zł. Natomiast w 2019 r. wynosiło 5367,71 zł, zaś w 2020 r. wynosiło 5655,43 zł.

Dowód:

- obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, k. 70-74;

W 2018 r. A. C. otrzymywał wynagrodzenie z Zakładu (...) Sp. z o.o. w kwocie 16 588,28 zł brutto miesięcznie (za wyjątkiem sierpnia – 14 376,51 zł i listopada – 36 933,74 zł, przy uwzględnieniu zmiennej części wynagrodzenia). Łącznie za 2018 rok otrzymał kwotę wynagrodzenia 217 193,05 zł brutto.

W 2019 r. A. C. otrzymywał wynagrodzenie z Zakładu (...) Sp. z o.o. w kwocie 17 749,38 zł brutto miesięcznie (za wyjątkiem sierpnia – 57 611,02 zł brutto, przy uwzględnieniu zmiennej części wynagrodzenia). Łącznie za 2019 rok otrzymał kwotę wynagrodzenia 252 854,20 zł brutto.

W styczniu i lutym 2020 r. A. C. otrzymał wynagrodzenie z Zakładu (...) Sp. z o.o. w kwocie po 18 786,99 zł brutto miesięcznie, zaś w marcu 57 214,92 zł brutto tytułem odprawy, natomiast w czerwcu kwotę 53 248,14 zł brutto, przy uwzględnieniu zmiennej części wynagrodzenia. Łącznie w 2020 roku otrzymał kwotę 148 037,04 zł brutto.

W czerwcu 2021 r. A. C. otrzymał z Zakładu (...) Sp. z o.o. kwotę 8742,35 zł brutto, przy uwzględnieniu zmiennej części wynagrodzenia. Kwota ta stanowiła wynagrodzenie zmienne za okres od 1 stycznia 2020 r. do 2 marca 2020 r., przyznane Prezesowi Zarządu uchwałą Rady Nadzorczej z dnia 25 czerwca 2021 r., w związku z tym iż cele zarządcze za rok obrotowy 2020 r. zostały wykonane w 91 %.

W skład wypłaconych kwot wchodziła zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych, a także składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Wynagrodzenie obejmowało zarówno Część Stałą, jak i Część Zmienną.

Dowód:

- uchwała nr (...) r., k. 43,

- uchwała nr (...)., k. 44,

- uchwała nr (...), k. 45,

- uchwała nr (...)., k. 46,

- PIT-11, k. 47-57,

- potwierdzenia przelewów, k. 58-60,

- wyliczenie zwrotu wynagrodzenia, k. 67-67v.;

W związku z pobraniem przez A. C. zawyżonego wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji Prezesa Zarządu, Zakład (...) sp. z o.o. w O. wystosował do A. C. wezwania do zapłaty z dnia 31 sierpnia 2022 r. (co do kwoty 54 375,93 zł) i następnie wezwanie z dnia 15 grudnia 2022 r. (co do kwoty 70 401,97 zł), wyznaczając każdorazowo 14-dniowy termin zapłaty od daty doręczenia wezwania. Pierwsze z wezwań zostało odebrane w dniu 2 września 2022 r. Wezwania poprzedzało zaproszenie z dnia 26 kwietnia 2022 r. na spotkanie w sprawie wyjaśnienia świadczeń nienależnych. A. C. nie stawił się na spotkanie.

Dowód:

- zaproszenie na spotkanie w sprawie wyjaśnienia sprawy świadczeń, k. 61,

- wezwanie do zapłaty z dnia 31 sierpnia 2022 r. wraz z potwierdzeniem nadania i odbioru przesyłki, k. 62-65,

- wezwanie z dnia 15 grudnia 2022 r., k. 66-67,

- przesłuchanie reprezentanta powoda P. S., e-protokół rozprawy z dnia 6 lipca 2023 r. 00:04:44-00:29:41, k. 144-144v.;

W odpowiedzi na wezwanie do zapłaty z dnia 31 sierpnia 2022 r., A. C. w piśmie z dnia 22 września 2020 r., odmówił zapłaty, wskazując na brak podstaw faktycznych i prawnych roszczenia.

Dowód:

- odpowiedź na wezwanie do zapłaty, k. 68-69v.;

A. C. nie uregulował kwoty objętej wezwaniem. Pobrane wynagrodzenie zużywał na bieżące potrzeby, gdyż gdy zakończył pracę w Zakładzie (...) sp. z o.o. w O. nie miał jeszcze prawa do emerytury. Miał ogólną wiedzę o zamrożeniu wskaźników od 2016 r.

Dowód:

- zeznania pozwanego A. C., e-protokół rozprawy z dnia 6 lipca 2023 r. 00:29:46-00:49:16, k. 144v.145.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo podlegało uwzględnieniu niemal w całości. Oddalono jedynie częściowo roszczenie odsetkowe.

Powód swoje roszczenie wywodził z art. 410 § 1 i 2 k.c. domagając się zwrotu od pozwanego kwot pobranych z tytułu wynagrodzenia i innych świadczeń w latach 2018-2020 r. za piastowanie funkcji Prezesa Zarządu w powodowej spółce, jako świadczenia nienależnego, z uwagi na to, że świadczenie wypłacane było w zawyżonej wysokości.

Spór dotyczył przede wszystkim znaczenia prawnego przesłanek zgłoszonego roszczenia.

W odniesieniu do materiału dowodowego zaoferowanego przez strony Sąd uznał dowody przedstawione przez strony za w pełni wiarygodne i posiadające moc dowodową. Wobec kwestionowania przez pełnomocnika pozwanego dowodów z dokumentów. Sąd przyjął w całości te dowody za podstawę ustaleń, mając na względzie, że treść tych dowodów była spójna, logiczna i przekonująca, nie ujawniły się żadne okoliczności podważające w jakiejkolwiek części ich wiarygodność lub moc dowodową, a nadto strona pozwana nie

zaprzeczyła skutecznie w żadnym zakresie okolicznościom przedstawionym przez powoda. Uzupełniająco za podstawę ustaleń sąd przyjął dowody osobowe w postaci zeznań pozwanego i reprezentanta powoda.

Sąd przyznaje rację stronie powodowej, iż ujawnione w sprawie okoliczności nakazują przyjęcie, że zostały spełnione materialnoprawne przesłanki roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia.

Zgodnie z art. 410 § 2 k.c. świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. Stosownie do art. 410 § 1 k.c. do świadczenia nienależnego stosuje się odpowiednio przepisy art. 405-409 k.c. dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia. I tak zgodnie z art. 405 k.c. kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby nie było to możliwe, do zwrotu jej wartości. Stosownie do art. 409 k.c. obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.

Z materiału zgromadzonego w sprawie wynikało, iż od 30 czerwca 2017 r. do dnia 2 marca 2020 r. pozwany jako Prezes Zarządu powodowej spółki otrzymywał wynagrodzenie, na które składała się Część Stała i Część Zmienna, jako wynagrodzenie uzupełniające za rok obrotowy. Część Stała wynagrodzenia wynosiła miesięcznie 3,5 krotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Część Zmienna wynagrodzenia wynosiła rocznie do 25 % wynagrodzenia Stałego w poprzednim roku obrotowym i była uzależniona od poziomu realizacji celów zarządczych. W okresie od 30 czerwca 2017 roku do 25 marca 2019 roku wynagrodzenie Pozwanego było oparte o uchwałę z dnia 13 czerwca 2017 r. nr (...) w sprawie zasad kształtowania wynagrodzeń członków zarządu i umowę o zarządzaniu spółką z 30 czerwca 2017 roku, a w okresie od 25 marca 2019 roku do 2 marca 2020 roku było oparte o uchwałę z dnia 19 lutego 2019 r. nr (...) w sprawie zasad kształtowania wynagrodzeń członków Zarządu i umowę o świadczenie usług zarządzania z 25 marca 2019 roku. Przy naliczaniu wynagrodzenia pozwanego w Części Stałej w roku 2018, uwzględniano jako przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, wynagrodzenie w czwartym kwartale roku 2017, ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na kwotę 4.739,51 zł.

W związku z powyższym wynagrodzenie pozwanego w Części Stałej w 2018 roku wyniosło 196.847,59 zł. Przy naliczaniu wynagrodzenia pozwanego w Części Stałej w roku 2019, uwzględniano jako przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, wynagrodzenie w czwartym kwartale roku 2018, ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na kwotę 5.071,25 zł. W związku z powyższym wynagrodzenie pozwanego w Części Stałej w 2019 roku wyniosło 212.992,56 zł. Przy naliczaniu wynagrodzenia pozwanego w Części Stałej w roku 2020, uwzględniano jako przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, wynagrodzenie w czwartym kwartale roku 2019, ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu

Statystycznego na kwotę 5.367,71 zł. W związku z powyższym wynagrodzenie pozwanego w Części Stałej w 2020 roku wyniosło 38.427,93 zł. Przy naliczaniu wynagrodzenia Pozwanego w Części Zmiennej za rok 2018, wypłaconego w roku 2019, uwzględniano jako przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, wynagrodzenie w czwartym kwartale roku 2017, ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na kwotę 4.739,51 zł. W związku z powyższym wynagrodzenie pozwanego w Części Zmiennej za 2018 rok wyniosło 39.861,64 zł. Przy naliczaniu wynagrodzenia pozwanego w Części Zmiennej za rok 2019, wypłaconego w roku 2020, uwzględniano jako przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, wynagrodzenie w czwartym kwartale roku 2018, ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na kwotę 5.071,25 zł. W związku z powyższym wynagrodzenie pozwanego w Części Zmiennej za 2019 rok wyniosło 53.248,14 zł. Przy naliczaniu wynagrodzenia pozwanego w Części Zmiennej za rok 2020, wypłaconego w roku 2021, uwzględniano jako przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, wynagrodzenie w czwartym kwartale roku 2019, ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na kwotę 5.367,71 zł. W związku z powyższym wynagrodzenie pozwanego w Części Zmiennej za 2020 rok wyniosło 8.742,35 zł. W związku z rezygnacją z funkcji Prezesa Zarządu w dniu 2 marca 2020 roku, pozwany otrzymał również odprawę pieniężną wypłaconą w oparciu o § 7 ust. 6 uchwały (...) z (...) roku w sprawie zasad kształtowania wynagrodzeń członków Zarządu. Odprawę wypłacono pozwanemu w wysokości trzykrotności części stałej wynagrodzenia wyliczonego w oparciu o podstawę wymiaru liczoną jako przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale roku 2019 ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na kwotę 5.367,71 zł. W związku z powyższym odprawa pozwanego wyniosła 56.360,97 zł.

Natomiast jak wynikało z obwieszczeń (k. 70-74), przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale 2016 r. ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wynosiło 4.403,78 zł.

Jako, że jedynym wspólnikiem Zakładu (...) sp. z o.o. w O. jest Gmina M., do powoda mają zastosowanie postanowienia ustawy z dnia 9 czerwca 2016 roku o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami (t.j: Dz.U.2020.1907 z 29.10.2020 r.) - ustawa o kształtowaniu wynagrodzeń, która weszła w życie w dniu 9 września 2016 roku.

Treść art. l ust. l pkt 1) ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń, reguluje sposób wykonywania uprawnień z akcji przysługujących jednostkom samorządu terytorialnego lub ich związkom, w zakresie kształtowania wynagrodzeń członków organów zarządzających i organów nadzorczych, a także wybranych postanowień umów zawieranych z członkami organów zarządzających. Przez akcje należy także rozumieć udziały (por. art. l ust.3 pkt 4 ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń).

Zgodnie z art. l ust. 2 pkt 2) ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń, ma ona zastosowanie do podmiotów reprezentujących jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki.

Dalej zauważyć należy, że w myśl postanowień art. 2 ust. l i 2 pkt 1) Ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń, podmiot uprawniony do wykonywania praw udziałowych jest obowiązany podejmować działania mające na celu ukształtowanie i stosowanie w spółce zasad wynagradzania członków organu zarządzającego i członków organu nadzorczego

określonych ustawą, a wykonanie tego obowiązku polega w szczególności na doprowadzeniu do głosowania przez walne zgromadzenie spółki projektów uchwał w sprawie zasad kształtowania wynagrodzeń członków organu zarządzającego i członków organu nadzorczego spółki zgodnie z ustawą oraz oddania głosów za ich uchwaleniem.

Natomiast wysokość wynagrodzenia miesięcznego członków organu zarządzającego w spółkach podlegających regulacjom ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń, określa art. 4 ustawy, zgodnie z którym projekt uchwały w sprawie zasad kształtowania wynagrodzeń członków organu zarządzającego oraz projekt uchwały w sprawie kształtowania wynagrodzeń członków organu zarządzającego, zwane dalej "uchwałami w sprawie wynagrodzeń", przewidują, wynagrodzenie całkowite członka organu zarządzającego składa się z części stałej, stanowiącej wynagrodzenie miesięczne podstawowe, określonej kwotowo, oraz zmiennej stanowiącej wynagrodzenie uzupełniające za rok obrotowy spółki. Szczegółowe kryteria wyliczenia części stałej wynagrodzenia członka organu zarządzającego określa art.4 ust.2 ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń. Z kolei, zasady ustalania Części Zmiennej wynagrodzeń określa art. 4 ust. 5-9 ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń.

Na podstawie m.in. postanowień art.2 ust.2 pkt 1), art.4, art. 5, art.6, art.7 i art.8 ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń i w wykonaniu obowiązków nałożonych przez ustawodawcę w rzeczonej ustawie na jednostki samorządu terytorialnego, w dniu 13 czerwca 2017 r. Zwyczajne Zgromadzenie Wspólników Zakładu (...) sp. z o.o. w O. podjęło uchwałę nr (...)w sprawie zasad kształtowania wynagrodzeń członków Zarządu, zmienioną następnie uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Zakładu (...) sp. z o.o. w O. nr (...) z dnia 19 lutego 2019 r. w sprawie zasad kształtowania wynagrodzeń członków Zarządu. W przypadku powodowej spółki, w ww. uchwałach, dla Prezesa Zarządu Część Stała wynagrodzenia została określona jako 3,5 krotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, zaś Część Zmienna wynagrodzenia mogła wynosić rocznie do 25 % Wynagrodzenia Stałego w poprzednim roku obrotowym i była uzależniona od poziomu realizacji celów zarządczych.

Podstawę wymiaru Części Stałej wynagrodzenia członka organu zarządzającego, o której mowa w art.4 ust.2 ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń, stanowi wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (vide art.l ust.3 pkt 11) ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń. Jednak zgodnie z postanowieniami art. 28 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2018 r., obowiązującej od 1 stycznia 2018 r.: W roku 2018 podstawę wymiaru, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 11 ustawy z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami (Dz. U. z 2017 r. poz. 2190), stanowić miało przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale 2016 r. Zgodnie z postanowieniami art. 22 ustawy z dnia 9 listopada 2018 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2019, obowiązującej od 1 stycznia 2019 r., w roku 2019 podstawę wymiaru, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt ustawy z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami (Dz. U. z 2017 r. poz. 2190), stanowiło przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale 2016 r. Dalej, zgodnie z postanowieniami art.31 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2020, obowiązującej od 1 stycznia 2020 r. , w roku 2020 podstawę wymiaru, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 11 ustawy z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami (Dz. U. z 2019 r. poz. 1885 i 2217), stanowić miało przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale 2016 r.

Doszło zatem do zmiany definicji „podstawy wymiaru" wskazanej w art. 1 ust. 3 pkt 11) ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń, w związku z tym weryfikacji podlegały uchwały podejmowane przez stronę powodową. Zmiana ta została wprowadzona ustawami okołobudżetowymi. Ustawy te mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących, co oznacza, że nie mogą zostać zmienione lub pominięte nawet za zgodną wolą stron umowy, której one dotyczą. Przepisy bezwzględnie obowiązujące mają zastosowanie do wszelkich stosunków zobowiązaniowych, bez względu na ich znajomość lub nie przez strony tego stosunku zobowiązaniowego, o czym stanowi art. 56 k.c. Mianowicie czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z ustawy i zasad współżycia społecznego i ustalonych zwyczajów.

Biorąc pod uwagę powyższe treść postanowień ustaw okołobudżetowych, przesądza o tym, iż „podstawa wymiaru" określona w ich przepisach na poszczególne lata, zdefiniowana jako i przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale 2016 r. winna być stosowana bez wyjątku przez wszystkie podmioty objęte zakresem Ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń, w jej art. l ust.2.

Natomiast Gmina O. - podmiot wskazany w art.l ust.2 pkt 2 ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń, jako zobowiązany do wprowadzenia zasad kształtowania wynagrodzeń m.in. członków organu zarządzającego określonych w art. 2 ust.2 pkt 1 Ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń, wykonała swój obowiązek i w dniu 13 czerwca 2017 r. wprowadziła ustawowe zasady ustalania wynagrodzeń w uchwale Zgromadzenia Wspólników Zakładu (...) sp. z o.o. w O. nr (...) w sprawie zasad kształtowania wynagrodzeń członków Zarządu, a następnie w uchwale Zgromadzenia Wspólników Zakładu (...) sp. z o.o. w O. nr (...) z dnia 19 lutego 2019 r. w sprawie zasad kształtowania wynagrodzeń członków Zarządu, zasady te bezwzględnie obowiązywały w powodowej spółce.

W niniejszej sprawie podstawę wymiaru stanowiła kwota 4403,78 zł, jako wysokość przeciętnego miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale 2016 r. i kwotę tę należy odnosić do obu składników wynagrodzenia pozwanego (Części Stałej i Części Zmiennej) za lata 2017-2020.

Tym samym w roku 2018, 2019 i 2020 Część Stała wynagrodzenia Prezesa Zarządu w Zakładzie (...) sp. z o.o. w O. — podmiocie, w którym wprowadzono i stosuje się zasady wynagradzania określone w ustawie o kształtowaniu wynagrodzeń, wynosiła 3,5 krotność podstawy wymiaru obliczanej jako przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale 2016 r. w kwocie 4.403,78 zł.

Zatem pozwany nienależnie otrzymał jako Prezes Zarządu:

- w roku 2018 wynagrodzenie przy zastosowaniu podstawy wymiaru w kwocie 4.739,51 zł, co dawało kwotę 16.588,28 zł (3,5 x 4.739,51 zł) miesięcznie,

- w roku 2019 wynagrodzenie przy zastosowaniu podstawy wymiaru w kwocie 5.071,25 zł, co dawało kwotę 17.749,38 zł (3,5 x 5.071,25 zł) miesięcznie,

- w roku 2020 wynagrodzenie przy zastosowaniu podstawy wymiaru w kwocie 5.367,71 zł, co dawało kwotę 18.787,99 zł (3,5 x 5.367,71 zł) miesięcznie,

zamiast, we wszystkich przypadkach, przy zastosowaniu podstawy wymiaru w kwocie 4.403,78 zł, co dawało kwotę 15.413,23 zł (3,5 x 4.403,78 zł) miesięcznie.

Tymczasem prawidłowe wynagrodzenie pozwanego przy zastosowaniu podstawy wymiaru zgodnej z ustawami okołobudżetowymi:

- w 2018 roku powinno wynieść 182.903,66 zł Części Stałej, co przy wypłaconej kwocie 196.847,59 zł daje 13.943,93 zł nienależnej wypłaty,

- w 2019 roku powinno wynieść 184.958,76 zł Części Stałej, co przy wypłaconej kwocie 212.992,56 zł daje 28.033,80 zł nienależnej wypłaty,

- w 2020 roku powinno wynieść 31.527,06 zł Części Stałej, co przy wypłaconej kwocie 38.427,93 zł daje 6.900,87 zł nienależnej wypłaty,

- w 2019 roku (za 2018 rok) powinno wynieść 37.037,94 zł Części Zmiennej, co przy wypłaconej kwocie 39.861,64 zł daje 2.823,70 zł nienależnej wypłaty,

- w 2020 roku (za 2019 rok) powinno wynieść 46.239,69 zł Części Zmiennej, co przy wypłaconej kwocie 53.248,14 daje 7.008,45 zł nienależnej wypłaty,

- w 2021 roku (za 2020 rok) powinno wynieść 7.172,41 zł Części Zmiennej, co przy wypłaconej kwocie 8.742,35 daje 1.569,94 zł nienależnej wypłaty,

- odprawa pieniężna w 2020 roku powinna być równa trzymiesięcznej części stałej wynagrodzenia i wynieść 46.239,69 zł, co przy wypłaconej kwocie 56.360,97 zł daje 10.121,28 zł nienależnej wypłaty.

W związku z faktem otrzymania przez pozwanego zawyżonego wynagrodzenia zarówno w Części Stałej jak i w Części Zmiennej, z tytułu pełnienia funkcji Prezesa Zarządu w spółce, powód zasadnie dochodził różnicy pomiędzy wypłaconą w spornym okresie kwotą, a kwotą należną. Łącznie różnica ta wynosiła 70 401,97 zł. W tym zakresie powództwo podlegało uwzględnieniu. Należało zasądzić od pozwanego na rzecz powoda zwrot tej kwoty tytułem bezpodstawnego wzbogacenia.

Dodać należy, że wysokość świadczenia podlegającego zwrotowi obliczać należy w wysokości brutto (wraz z daninami publicznymi) Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2009 r. (V CSK 371/08, LEX nr 619670) zapłata przez płatnika podatku dochodowego, który obciążał podatnika tego podatku, może oznaczać stan bezpodstawnego wzbogacenia podatnika kosztem majątku płatnika i uzasadniać roszczenie o zwrot zapłaconej kwoty podatku na podstawie art. 405 i nast. k.c.

Co do zarzutu przedawnienia, to czynności związane z działalnością gospodarczą należy uznać działania pozostające w normalnym, funkcjonalnym związku z tą działalnością, podejmowane w związku z przedmiotem działalności danego podmiotu (por. wyrok SN z dnia 6 czerwca 2012 r., III CSK 282/11, LEX nr 1212813, wyrok SN z dnia 14 listopada 2013 r., II CSK 104/13, LEX nr 1415499 i powołane tam orzecznictwo). W ocenie Sądu rola Prezesa Zarządu spółki prawa handlowego łączy się z zadaniami dotyczącymi prowadzenia przedsiębiorstwa, co wyklucza by roszczenie o zwrot wynagrodzenia jemu wypłaconego związane było z działalnością gospodarczą powodowej spółki i jako takie podlegające 3-letniemu terminowi przedawnienia.

Oceniany stosunek cywilnoprawny między powodową Spółką a pozwanym o zwrot wynagrodzenia i innych świadczeń za pełnienie funkcji Prezesa Zarządu nie pozostaje, zdaniem Sądu, w związku z prowadzeniem przez stronę powodową działalności gospodarczej, choć pozostaje w związku z prowadzeniem jej przedsiębiorstwa. Dlatego dla kwalifikacji roszczenia jako związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 118 k.c. nie ma znaczenia prawny charakter leżącego u jego podstaw zdarzenia (także dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia), lecz jego związek z działalnością gospodarczą, którego w niniejszej sprawie brak. Nie może też roszczenie związane z pełnieniem funkcji Prezesa Zarządu spółki zostać uznane za wynikające ze stosunku pracy (roszczenie pracownicze).

Świadczenie nienależne nie posiada charakteru okresowego. Fakt nienależności świadczenia skutkuje bowiem tym, że nie posiada ono cech właściwych dla świadczenia należnego (związanych z causą), zaś fakt spełnienia takiego świadczenia otwiera jedynie podstawę ustaleń jego wymagalności zwrotu (art. 120 k.c.). Stąd pomimo, że jako takie wypłacane było w określonych odstępach czasowych nie może być uznane za świadczenie okresowe.

Z tych przyczyn przyjął 6-letni termin przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia (art. 410 § 2 k.c.). W związku z tym uznać należało, że dochodzone pozwem roszczenie nie uległo przedawnieniu w jakiejkolwiek mierze.

Odnośnie zarzutu wyzbycia się bezpodstawnego wzbogacenia, należy wskazać, że ocenę co do tego, czy dana osoba winna się liczyć z obowiązkiem zwrotu nienależnego świadczenia, zgodnie z art. 409 k.c. w zw. z art. 410 § 1 k.c., należy przeprowadzić z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności, które wskazują między innymi na to, jakiego stopnia świadomości prawnej i należytej staranności w wykonywaniu obowiązków i zakazów ustawowych należy od tej osoby wymagać.

Twierdzenie, iż pozwany zużył środki pieniężne uzyskane z tytułu wynagrodzenia i innych świadczeń (w tym odprawy) na bieżące potrzeby i w konsekwencji nie jest wzbogacony, nie oznacza wystąpienie negatywnej przesyłki niwelującej zgłoszone roszczenie, a to z uwagi na treść art. 409 k.c. Pozwany zdaniem Sądu wydatkując wskazane środki pieniężne winien był liczyć się z obowiązkiem ich zwrotu, albowiem winien był mieć świadomość, że narusza wskazane wyżej przepisy ustawy tzw. „kominowej”. Fakt, iż subiektywne przekonanie pozwanego było odmienne nie ma znaczenia. Od pozwanego jako Prezesa Zarządu, a więc osoby piastującej funkcję kierowniczą, należy wymagać podwyższonej miary staranności. W tej kwestii istnieje ugruntowana linia orzecznicza, z którą Sąd rozpoznający niniejszą sprawę się zgadza. W analogicznej sytuacji, dotyczącej członka Radny Nadzorczej, Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 24 lutego 2015 r., sygn. akt I ACa 1706/14 wskazał, że „Pozwany, który był zatrudniony na stanowisku członka zarządu Spółki (...) obowiązywała podwyższona miara profesjonalnej staranności pracowniczej wymagana na kierowniczym stanowisku pracy, która wyklucza legalność "nieświadomego" pobrania wynagrodzenia za udział w Radzie Nadzorczej strony powodowej pomimo zakazu określonego w ustawie "kominowej", co oznacza, że pozwany powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu nienależnie uzyskanych korzyści przekraczających określone w tej ustawie limity maksymalnego wynagrodzenia za pracę (art. 409 k.c.).” (LEX nr 1658924).

W konsekwencji powyższego Sąd uznał, że roszczenie powoda zostało wykazane co do zasady i co do wysokości. Sąd przyznał rację stronie powodowej, iż ujawnione w sprawie okoliczności nakazują przyjęcie, że zostały spełnione materialnoprawne przesłanki roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia.

Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia jest roszczeniem o charakterze bezterminowym. Zgodnie z art. 455 k.c. jeśli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania świadczenie winno zostać spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do jego spełnienia. W związku z tym, że powód wniósł pozew przed upływem 14-dniowego terminu do zapłaty kwoty dochodzonej pozwem, liczonego od odebrania wezwania z dnia 15 grudnia 2022 r., Sąd za zasadne uznał naliczenie odsetek ustawowych za opóźnienie od daty wniesienia pozwu, w pozostałym zakresie powództwo oddalono.

W konsekwencji powyższego na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. obciążono pozwanego obowiązkiem zwrotu poniesionych przez powoda kosztów postępowania w postaci wynagrodzenia pełnomocnika procesowego w stawce minimalnej w wysokości 5400 zł, zgodnie z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 490).